مدیرکل دفتر محیط زیست و خدمات شهری سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور با تأکید بر ضرورت شناخت هویت تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهرها گفت: توسعه شهری زمانی پایدار خواهد بود که برنامهریزان، «ژنوم شهری» و ویژگیهای منحصربهفرد هر شهر را بشناسند و بر اساس آن تصمیمگیری کنند.
سعیدرضا جندقیان در آیین اختتامیه نخستین رویداد ملی «زمین پاک، شهر پایدار» در تبریز، با قدردانی از مدیریت شهری و شورای اسلامی این شهر، اظهار کرد: شهرها موجوداتی زنده هستند و همانگونه که هر موجود زنده DNA مخصوص خود را دارد، شهرها نیز دارای ویژگیهای ژنتیکی و هویتی منحصربهفردی هستند که باید در فرآیند برنامهریزی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: هیچ مدیر یا برنامهریزی نباید بدون شناخت عمیق از ذات و هویت یک شهر، نسبت به ایجاد تغییرات اساسی در کالبد آن اقدام کند؛ چراکه توسعهای که با هویت شهر همخوان نباشد، نمیتواند به پایداری واقعی منجر شود.
جندقیان با اشاره به جایگاه تاریخی تبریز گفت: تبریز را نباید صرفاً یک شهر مدرن دانست، بلکه این شهر جلوهای از تمدن است که مدرنیته را در کالبد خود جای داده است. تاریخ، فرهنگ و هنر در تبریز همچون رشتههایی درهمتنیده، هویت این شهر را شکل دادهاند.
مدیرکل دفتر محیط زیست و خدمات شهری سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور ادامه داد: جمعیت، طبیعت و هنر، سه عنصر مهم در شکلگیری هویت تبریز هستند و این مؤلفهها ریشه در تمدن ایرانی دارند؛ بنابراین برنامهریزی برای آینده شهر باید با تکیه بر همین ظرفیتها انجام شود.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از دانش بومی در برنامهریزی شهری، به نمونهای از تجربه کشاورزان در روستای کبیری کاشان اشاره کرد و گفت: در گذشته کشاورزان با مشاهده رفتار پرندگان و نشانههای طبیعی، میزان بارش سال آینده را پیشبینی میکردند. این تجربهها نشان میدهد بخشی از دانش مورد نیاز برای مدیریت پایدار، در دل طبیعت و سنتهای بومی وجود دارد و باید آن را دوباره شناخت و به کار گرفت.
اقتصاد پسماند؛ حلقه مفقوده مدیریت شهری
جندقیان در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از وضعیت مدیریت پسماند در کشور اظهار کرد: مشکل اصلی ایران صرفاً میزان تولید زباله نیست، بلکه ضعف در بازیافت، پردازش و بازگرداندن پسماند به چرخه اقتصادی است.
وی افزود: در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، پسماند در چند مرحله پردازش میشود و در نهایت به سوخت یا محصول قابل استفاده تبدیل میشود؛ در حالی که در کشور ما هنوز بخش قابل توجهی از نظام مدیریت پسماند در مراحل ابتدایی قرار دارد.
وی تأکید کرد: باید نگاه به پسماند از «زباله» به «منبع و دارایی» تغییر کند و با توسعه فرآیندهای چندمرحلهای پردازش و بازچرخانی، اقتصاد پسماند در کشور شکل بگیرد.
فضای سبز؛ کیفیت مهمتر از تعداد درختان
مدیرکل دفتر محیط زیست و خدمات شهری سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور همچنین بر ضرورت تغییر رویکرد در توسعه فضای سبز شهری تأکید کرد و گفت: سرانه فضای سبز نباید تنها با تعداد درختان سنجیده شود، بلکه سلامت و اثرگذاری اکولوژیک آنها نیز اهمیت دارد.
جندقیان خاطرنشان کرد: ممکن است ۵۰ درخت جوان و آسیبپذیر، اثر زیستمحیطی یک درخت کهنسال و سالم را نداشته باشند؛ بنابراین افزایش تعداد درختان به تنهایی نمیتواند شاخص مناسبی برای ارزیابی کیفیت فضای سبز باشد.
وی افزود: یک درخت سالم میتواند دمای محیط اطراف خود را تا حدود ۱۰ درجه کاهش دهد و بر همین اساس، سیاست توسعه فضای سبز باید بر حفظ درختان سالم، انتخاب صحیح گونههای گیاهی و تقویت سلامت اکولوژیک شهر متمرکز شود.
جندقیان در پایان تأکید کرد: شهر پایدار شهری است که میان توسعه، طبیعت، هویت و کیفیت زندگی شهروندان تعادل ایجاد کند و تبریز با پیشینه تمدنی خود میتواند الگویی برای پیوند میان میراث تاریخی و الزامات توسعه پایدار باشد.