گزارش از: تانیش نیوز/ ط. شایان
اتوبوس حامل خبرنگاران بهآرامی وارد محوطه کارخانه سیمان صوفیان میشود، جایی که نامش سالهاست با گردوغبار، آلودگی و در عین حال توسعه و عمران گره خورده است. برای من، این نخستین بازدید از این کارخانه قدیمی شمالغرب کشور است، بازدیدی که بیش از آنکه صرفاً صنعتی باشد، تصویری دوگانه از گذشته و حال را پیش چشم میگذارد.
به گزارش خبرنگار تانیش نیوز، ساختمانهای قدیمی کارخانه، با قدمتی نزدیک به نیمقرن، زیر لایهای از غبار سیمان پنهان شدهاند. پنجرههای شکسته، حفاظهای فرسوده و زمین گلآلودی که بیشتر به یک شهر جنگزده شباهت دارد تا یک واحد صنعتی فعال.
ورود به برخی کارگاهها، با پلههایی ناایمن، نگرانیهایی را درباره ایمنی برمیانگیزد، هرچند مسئولان تأکید میکنند که این بخشها غیرفعالاند و فرآیند تولید بهصورت اتوماتیک و از اتاقهای کنترل انجام میشود. با این حال، این توضیحات برای همه قانعکننده نیست.
چند قدم آنسوتر اما، تصویر تغییر میکند. ساختمانهای جدید، تجهیزات بهروز و کارگرانی که مشغول فعالیتاند، نشان میدهد کارخانه سیمان صوفیان در حال پوستاندازی است. اینجا دیگر خبری از حس کهنگی نیست، نشانههایی از نوسازی و تلاش برای همگامشدن با استانداردهای جدید به چشم میخورد.
در حاشیه بازدید، گفتوگو با برخی کارگران،به دور از نگاه مدیران، روایت آشنایی را تکرار میکند، کارگران پیمانی با بیشترین حجم کار و کمترین مزایا. تفاوت چشمگیر میان نیروهای شرکتی و پیمانی، سؤالی جدی را پیش میکشد: چگونه میتوان مزایا و بستههای حمایتی را در برابر چشمان کارگران پیمانی به گروهی دیگر اختصاص داد و انتظار رضایت داشت؟ این پرسش، در نشست خبری نیز با مدیرعامل کارخانه مطرح شد، اما پاسخها نتوانست ابهامات موجود را برطرف کند.
پس از بازدید میدانی، نشست خبری با حضور مدیران استانی و کارخانه برگزار میشود، نشستی که تمرکز آن بر افتتاح پروژههای زیستمحیطی کارخانه است. همزمان با دهه فجر، ۱۲ دستگاه بگفیلتر جدید و بهینهسازیشده با سرمایهگذاری حدود ۳۰۰ میلیارد ریال به بهرهبرداری رسیدهاند، پروژههایی که به گفته مسئولان، نقش مهمی در کاهش گردوغبار و آلایندگی این واحد صنعتی دارند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی که ترتیب دهنده این بازدید بود در این نشست با اشاره به ماهیت آلاینده صنعت سیمان، تأکید میکند که توسعه بدون این صنعت ممکن نیست، اما مدیریت آلایندهها، مصرف انرژی و منابع آبی، وظیفهای غیرقابل چشمپوشی برای واحدهای تولیدی است.
به گفته او، هزینهکرد در حوزه محیطزیست نه هزینه، بلکه سرمایهگذاری برای پایداری تولید و افزایش رقابتپذیری است.
محمدحسین حسن زاده، با بیان اینکه بدون صنعت زیرساختی تولید سیمان، آرامش و آسایش زیر یک سقف برای انسان امکان پذیر نیست، افزود: با وجود اینکه این صنعت جزو آلاینده ترین واحدهای محیط زیست است اما تولیدات آن اصلی ترین زیرساخت عمران و توسعه هر جامعه ای به شمار می رود.
وی با تاکید بر اینکه نوع نگاه و نگرش مدیران واحدهای تولیدی و صنعتی در بحث محیط زیست مهمتر از اجرای پروژه هاست، گفت: با این وجود، افتتاح هر پروژه محیط زیستی حاکی از اهمیت و توجه مجموعه تولیدی و صنعتی به بحث های زیست محیطی است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی گفت: واحدهای تولیدی در کنار تولید محصولات وظایفی دارند که مدیریت آلاینده ها از مهمترین وظایف آن ها محسوب می شود و مصرف بهینه انرژی نیز در نوع در پایداری تولید نقش بسزایی ایفا می کند.
وی یادآور شد: آلودگی کلراید از مشکلات زیست محیطی استان است که به علت کاهش بارندگی و پایین آمدن سطح آب های زیرزمینی و شوری آب ها روی می دهد و در این زمینه باید اقدامات لازم از سوی واحدهای تولیدی انجام شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی با تاکید بر اینکه هزینه واحدهای تولیدی در زمینه محیط زیست، نباید هزینه محسوب شود، گفت: این هزینه نوعی سرمایه گذاری بوده و قدرت رقابت پذیری و پایداری تولید واحدها را افزایش می دهد.
حسن زاده، خواستار استفاده واحدهای تولیدی و صنعتی آلاینده از فناوری های دانش بنیان و جدید برای کاهش آلایندگی شد و افزود: تمامی واحدهای آلاینده مشمول خوداظهاری در هر فصل هستند و بر این اساس از حدود ۱۰ هزار واحد تولید، صنعتی و خدماتی استان، حدود یک هزار و ۸۰۰ واحد مشمول این قانون هستند.
وی اظهار کرد: این واحدها باید آزمایشات زیست محیطی لازم را از طریق آزمایشگاه های معتمد انجام دهند و در سامانه بارگذاری کنند تا میزان آلایندگی آن ها معلوم شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی با بیان اینکه در سال های اخیر کارخانه سیمان صوفیان جزو واحدهای آلاینده استان نبوده است، گفت: با این وجود این مجموعه مشمول خوداظهاری است.
حسن زاده، افزود: پروژه های بهره برداری شده امروز با حجم سرمایه گذاری ۳۰۰ میلیارد ریالی در این کارخانه در کاهش میزان گرد و غبار و آلودگی محیطی این واحد تولیدی تاثیر بسزایی می گذارد.
مدیرعامل کارخانه سیمان صوفیان نیز با اشاره به قدمت و ظرفیت این واحد صنعتی، از تولید روزانه حدود هفت هزار تن سیمان و کلینکر خبر میدهد و میگوید: محصولات این کارخانه بخش قابل توجهی از نیاز بازار را تأمین میکند. او از سرمایهگذاری دهها میلیارد تومانی در پروژههای زیستمحیطی سخن میگوید و وعده میدهد که عملکرد کارخانه هر سال نسبت به گذشته بهبود یابد.
محمد ارشد، افزود: این کارخانه بدون در نظرگرفتن معادن همجوار در زمینی به مساحت ۴۰۰ هزار مترمربع فعالیت می کند که از این میزان حدود ۶۵ هزار مترمربع به زیربنای واحدهای تولیدی اختصاص دارد.
وی گفت: این کارخانه دارای ۲ واحد تولیدی با ظرفیت تولید روزانه بیش از هفت هزار تن کلینکر و بیش از هفت هزار تن در پنج نوع سیمان پرتلند است و تولیدات آن به صورت فله ای و پاکتی در بورس کالا عرضه می شود.
ارشد، با بیان اینکه هدف گذاری این کارخانه هر سال عالی تر از سال گذشته است، ادامه داد: برای نیمه اول امسال ۱۵ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریال بودجه پیش بینی شده بود که در این مدت ۱۵ هزار و ۵۸۰ میلیارد ریال محقق شده است.
در پایان بازدید، هرچند افتتاح فیلترها و اقدامات زیستمحیطی، نویدبخش کاهش آلودگی و حرکت بهسوی استانداردهای جدید است، اما پرسشهای بیپاسخی درباره ایمنی بخشهای قدیمی، وضعیت معیشتی کارگران پیمانی و فاصله میان وعدهها و واقعیت، همچنان در ذهن خبرنگاران باقی میماند.
کارخانه سیمان صوفیان، امروز در نقطهای ایستاده است میان گذشتهای غبارآلود و آیندهای که وعده هوای پاکتر و تولید مسئولانهتر را میدهد؛ مسیری که عبور موفق از آن، نیازمند شفافیت، عدالت شغلی و نگاه جدیتر به سرمایه انسانی در کنار محیطزیست است.