یادداشت از: سردبیر تانیش نیوز رامین شایان
شکست انتخاباتی دونالد ترامپ و حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای آمریکا، بار دیگر نگاهها را به آینده مناسبات واشنگتن و تهران دوخته است. پرسش مهم این است: آیا تضعیف موقعیت داخلی ترامپ میتواند به کاهش تنشها و پایان جنگ با ایران منجر شود یا رئیسجمهوری که در داخل با عقبنشینی سیاسی روبهرو شده، برای بازسازی اقتدار خود به ماجراجویی خارجی روی خواهد آورد؟
پاسخ به این پرسش به سادگی خوشبینانه نیست.
پیروزی دموکراتها در سنا و مجلس نمایندگان، بدون تردید قدرت مانور سیاسی ترامپ را محدودتر میکند. رئیسجمهوری که پیش از این از همراهی اکثریت کنگره برخوردار بود، اکنون باید با مخالفانی جدیتر روبهرو شود؛ مخالفانی که میتوانند سیاستهای دولت، هزینههای نظامی و تصمیمهای او را زیر ذرهبین ببرند.
از سوی دیگر، جنگ ایران و پیامدهای اقتصادی آن، به یکی از عوامل اصلی نارضایتی رأیدهندگان آمریکایی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی و فشار بر هزینههای زندگی نشان داد که جنگ، حتی در فاصله هزاران کیلومتری، میتواند مستقیماً به زندگی شهروند آمریکایی گره بخورد.
این واقعیت میتواند یک فرصت مهم برای دیپلماسی باشد. ترامپ اکنون بیش از گذشته به یک دستاورد اقتصادی و سیاسی نیاز دارد؛ دستاوردی که بتواند نشان دهد ورود آمریکا به بحران، هزینهای بینتیجه نبوده است. توافق، کاهش تنش و مهار بحران میتواند یکی از مسیرهای خروج او از این بنبست باشد.
اما روی دیگر ماجرا را نیز نباید نادیده گرفت.
تضعیف موقعیت داخلی یک رئیسجمهور لزوماً به معنای صلحطلبتر شدن او نیست. گاهی سیاستمداران تحت فشار، برای نمایش قدرت و تغییر فضای افکار عمومی، به تصمیمهای پرریسکتر روی میآورند. ترامپ نیز همچنان اختیارات مهمی در حوزه سیاست خارجی و عملیات نظامی دارد و شکست حزبش در کنگره به معنای سلب این اختیارات نیست.
بنابراین، نه میتوان از شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، پایان قطعی جنگ را نتیجه گرفت و نه میتوان احتمال تشدید تنش را نادیده گرفت.
در این میان، ایران نیز نباید تحولات آمریکا را صرفاً از دریچه شکست یک حزب یا پیروزی حزب دیگر تحلیل کند. منافع ملی، امنیت کشور و آینده اقتصادی مردم نباید به تغییر موازنه قدرت در واشنگتن گره بخورد.
واقعیت این است که مردم منطقه بیش از هر چیز به امنیت، ثبات و پایان چرخه خشونت نیاز دارند. جنگ، برنده واقعی ندارد؛ اما هزینههای آن پیش از همه بر دوش مردم عادی سنگینی میکند.
شاید شکست ترامپ در انتخابات میاندورهای، فرصتی برای بازنگری در سیاستهای جنگطلبانه باشد؛ فرصتی که اگر با عقلانیت، دیپلماسی و اراده سیاسی همراه نشود، میتواند به یک فرصت ازدسترفته دیگر در تاریخ پرتنش منطقه تبدیل شود.
اکنون سؤال اصلی این نیست که ترامپ شکست خورده یا نه؛ سؤال این است که آیا سیاست آمریکا از شکست در صندوقهای رأی، درس صلح خواهد گرفت؟
