معاون اول رئیسجمهور با تاکید بر اینکه نجات دریاچه ارومیه یک مسئله ملی است که با عزم ملی و نه نگاه بخشینگری و منطقهای، قادر به نجات این دریاچه هستیم، گفت: راهی جز اجماع نخبگانی، بهرهگیری از نظرات دانشگاهیان و ورود تشکل های مردمی و محیط زیستی برای نجات این دریاچه نداریم.
به گزارش تانیش نیوز به نقل از ایرنا، محمدرضا عارف در جلسه کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه با اشاره به اینکه چالش و بحران دریاچه ارومیه مربوط به یک استان نیست و این مسئله ملی باید با راهحلهای ملی نیز حل شود، تاکید کرد: از دانشگاهیان، نخبگان و کارشناسان برجسته این حوزه انتظار داریم نقد همراه با پیشنهاد و راهکار ارائه دهند.
وی گفت: اگر احیاء و نجات دریاچه ارومیه مسئلهای ساده بود در دورههای قبل نیز چنین جلساتی تشکیل شده بود و این مسئله حل میشد. جالب است کسانی که خود در گذشته مسئولیت داشتند اکنون نقد میکنند البته با کمک دانشگاهیان و برجستگان علمی و با یک عزم ملی امید به حل این چالش داریم.
معاون اول رئیسجمهور با قدردانی از دانشگاههای شریف و تهران در کنار دانشگاههای منطقه شمال غرب برای ارائه راهکارهای علمی و عملیاتی نجات دریاچه ارومیه، افزود: باید با توجه به مشکلات و شرایط کشور و همچنین شرایط اقلیمی سالهای گذشته مسئله دریاچه ارومیه حل شود چراکه بر این باوریم که موجودی زنده و بانشاط به نام دریاچه ارومیه داریم و باید اثربخشی آن را در کل کشور ببینیم.
عارف با اشاره به تبعات خشکی این دریاچه در کوتاه مدت برای زمینهای حاصلخیز شمالغرب کشور و همچنین سایر استانها با توجه به مسیر وزش باد، تغییر اقلیم، برداشت بی رویه آب بالادست و پاییندست سدها و مخازن آبی حوضه آبریز دریاچه، توسعه بیرویه زمینهای کشاورزی و حفر چاههای غیرمجاز را از مهمترین عوامل دامن زدن به خشکی دریاچه ارومیه برشمرد و بیان کرد: اصلاح الگوی کشت، برخورد با حفر چاههای غیرقانونی، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز و بهرهگیری از تواناییهای تشکلهای مردمی از مهمترین راهحلهای مهم و کوتاهمدت در نجات دریاچه ارومیه است.
وی با اشاره به تغییر اقلیم و کاهش ۳۲ درصدی بارش در کشور از متوسط بلند مدت ۲۴۸ میلیمتر به ۱۵۲ میلیمتر در سال آبی گذشته، افزود: با توجه به آخرین گزارشهای سازمان هواشناسی، میزان بارش در حوضههای آبریز از میانگین سالهای قبل پایینتر است و نگرانیهایی نیز در خصوص مخازن آبی سدهای منطقه وجود دارد که باید با توجه به چنین شرایطی اقدامات متناسب در نجات دریاچه ارومیه اتخاذ شود.
معاون اول رئیسجمهور، برداشت بیرویه آب از سدها و همچنین توسعه زمینهای کشاورزی را از دیگر عوامل مهم خشکی این دریاچه دانست و گفت: با وجود همه اقدامات برداشتهای بیرویه ادامه دارد و با وجود مسدود سازی چاههای غیرمجاز، چاههای جدیدی حفر میشود که باید نظارتها و برخوردهای لازم برای اجرای مصوبات این کارگروه در این زمینه افزایش یابد.
عارف همچنین به افزایش کاشت محصولات باغی و صیفی جات در حوضه آبریز دریاچه ارومیه اشاره کرد و گفت: تولید و صادرات محصولات باغی به قیمت هدر رفتن آب است که بسیاری از این محصولات نیز اتلاف میشود، البته سرمایهگذارانی در منطقه کارخانههایی برای فرآوری محصولات باغی و تولید کنسانتره احداث کرده اند تا محصولات باغی تلف نشود اما باید دید با توجه به اهمیت نجات دریاچه ارومیه میتوانیم الگوی کشت گذشته را ادامه دهیم یا خیر؟
وی با تاکید بر اینکه احیاء و زنده ماندن دریاچه ارومیه مهمترین مسئله کشور است، گفت: وزارت جهاد کشاورزی اصلاح الگوی کشت در منطقه حوضه آبریز این دریاچه را به طور جدی پیگیری کند و استانداران نیز با قاطعیت اجرا کنند.
عارف افزود: مصوبات کارگروه علمی دریاچه ارومیه زمانی اجرا میشود که به یک اجماع ملی برسیم و هنوز عدهای در خصوص خشکی دریاچه ارومیه توجیه نیستند و همچنین عوامل دولتی و انسانی را به دلیل برخی اقدامات اشتباه مقصر میدانند تا جاییکه طبق برخی گزارشها پل احداث شده بر روی این دریاچه در خشکی چشمههای اطراف موثر بوده است.
وی با تاکید بر اینکه مسئله حیاتی کشور و منطقه نجات دریاچه ارومیه است که باید اصلاح الگوی کشت و برخورد با چاه های غیرقانونی با جدیت دنبال شود و گزارشها نشان میدهد که ۱,۵ برابر چاههای مسدودی، چاههای جدیدی حفر شده است، افزود: باید تشکلهای مردمی و محیط زیستی را به میدان بیاوریم و هر جا که به مردم میدان دادیم موفق شدیم و پیروزی ما در دفاع مقدس هشت ساله نیز به این دلیل بود که یک جوان بسیجی با تلاش و انگیزه به میدان آمد و پس از آن ردههای نظامی را طی کرد.
معاون اول رئیسجمهور با بیان اینکه باید از تواناییها و ظرفیتهای تشکلهای محیط زیستی برای نجات دریاچه ارومیه استفاده کنیم، گفت: تشکلهای محیط زیستی به دلیل برخی برخوردهای امنیتی که در گذشته با آنها شد، شاید انگیزهای برای ورود به حل مسائل محیط زیستی و به ویژه نجات این دریاچه نداشته باشند و احتیاط میکنند که باید با اتخاذ سازوکارهای لازم زمینه ورود مردم منطقه و این تشکلها را فراهم کنیم.
عارف احداث سدها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه فراتر از نیازهای آب شرب را کم لطفی به حقابه محیط زیست منطقه برشمرد و گفت: بخش مهمی از آبهای پشت سدها و رودخانهها برای کشاورزی استفاده شد و این سوال مطرح میشود که وقتی حقابه دریاچه تخصیص داده نمیشود اما احداث سد اقدام درستی است یا خیر؟ که در نتیجه آن کشاورزان به افزایش کاشت محصولات باغی تشویق میشوند و زمانی که مخازن آب پشت سدها کاهش مییابد از دولت مطالبه میکنند.
وی بیان کرد: سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور میتواند در نجات این دریاچه میدانداری کند و در کنار آن نیز طرح بارور کردن ابرها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با هدف نجات این دریاچه با جدیت دنبال میشود.
استاندار آذربایجان شرقی نیز در این جلسه احیای دریاچه ارومیه را منوط به اجرای دو راهکار کلیدی مدیریت تنش آبی و تغییر الگوی کشت دانست و بر لزوم تشکیل یک اجماع ملی و بینالمللی برای نجات آن تاکید کرد.
بهرام سرمست با بیان اینکه مسأله دریاچه ارومیه فرااستانی و فراملی است، گفت: ضروری است اجماعی ملی و بینالمللی برای احیای دریاچه ارومیه شکل بگیرد. باید با هم افزایی همزمان در سطح منطقهای و ملی، همه اقدامات لازم اجرایی شود.
وی بر ضرورت تامین مالی برنامههای احیای دریاچه تاکید کرد و گفت: باید منابع مالی از مراجع مختلف از جمله سازمان برنامه و بودجه و صندوق توسعه ملی تامین شود.
وی با اشاره به ضرورت تغییر الگوی کشت منطقه گفت: ضمن تغییر الگوی کشت از محصولات پرآب به محصولات کمآب، باید به معیشت کشاورزان حوزه دریاچه ارومیه توجه ویژه شود.
سرمست خواستار مدیریت تنش آبی و مقابله با برداشتهای غیرمجاز آب شد و گفت: برای احیای دریاچه ارومیه باید از تجربیات جهانی و شیوههای جدید از حمله سیستمهای نوین آبیاری استفاده کرد.
وی با اشاره به ضرورت استمرار برنامه باروری سازی ابرها در منطقه گفت: ضروری است با استقرار هواپیمای بارورسازی ابرها، در حد توان برای کاهش اثرات خشکسالی و تقویت منابع آبی تلاش کرد*