طبق پیشبینی سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) تجارت بینالمللی دنیا تا سال ۲۰۲۰ در اختیار صنعت گردشگری قرار خواهد گرفت و در این راستا تاریخ و تمدن جزء لاینفک هویت هر کشور میباشد و کشورهایی که از این موهبت برخوردارند، به خوبی از پتانسیل گردشگری آن بهره می گیرند.
در این میان باتوجه به غنی بودن کشور ایران از آثار باستانی با قدمت های بالا این صنعت میتواند در توسعه پایدار و همه جانبه کشور نقش اساسی داشته باشد بویژه در دوران تحریمهای ظالمانه بر مشکلات اقتصادی و فقر، رکود و بیکاری غلبه کند.
طبق اعلام کارشناسان صنعت توریسم میانگین درآمد ورود هر گردشگر به ایران حدود ۱۵۰۰ دلار است؛ اگر هر بشکه نفت را ۵۰ دلار در نظر بگیریم، درآمد ما از هر گردشگر برابر با صادرات ۳۰ بشکه نفت است. در حالی که ترکیه یکی از کشورهایی است که فاقد منابع نفتی است، اما به کمک صنعت گردشگری و توریسم توانسته است نزدیک به ۷برابر بیشتر از ایران درآمد داشته باشد.
آثار ثبت جهانی شده و دیگر آثار تاریخی فرهنگی غنی که در اختیار سازمانی بنام میراث فرهنگی و گردشگری قرار گرفته خواه یا ناخواه مورد کم لطفی قرار می گیرد در حالی که با احساس مسئولیت در قبال تاریخ و رسیدگی علاوه بر انتقال فرهنگ غنی این مرز و بوم می تواند به محلی قوی برای درآمدزایی تبدیل شود.
با این مقدمه کوتاه سراغ دو اثر ارزشمند آذربایجان می رویم که درحال نابودی است و باید بزودی فـاتحه آن را خواند.
در شهـر خامنه بعد از پرس و جوهای فراوان از بومی های کهن سال مسجدی را می یابیم که هیچ تابلو و علامتی بروی آن نیست. در می کوبم، پیرمردی در را باز می کند و می گویم مسئول اینجا کیست؟ می گوید خانه خدا مسئول نمی خواهد، خادم می خواهد و منم هستم.
درخواست بازدید می کنم و پس از اصرارهای فراوان که از دور آمده ام اجــازه ورود می یابم، در انتهای مسجد حیاطی بزرگ به بلندای تاریخ اسلام و زیبایی هنر اصیل ایرانی نمایان می شود. اشتیاقم برای دیدن زیاد می شود، قدم هایم شتاب می گیرد. به ایوان مسجد می رسم بهت و حیـرت وجــودم را فرامی گیرد، ایوان پر است از نقاشی امامان معصوم»ع«و واقعه کربلا و اشعار ترکی، همچنان که هاج و واج از زیبایی وصف ناپذیر، مشغول خواندن اشعار هستم خادم نیز کنارم می آید و مرا درخواندن اشعاری که ناملایمتی زمان و بی توجهی مسئولان بر ســرش آورده اند کمک می کند و می گوید در تمامی این نقاشی ها از رنگ های گیاهی استفاده شده و در تاریخ ۱۲۸۴ قمری توسط حسین خان میرپنج سردار توپخانه مظفرالدین شاه قاجار بنا نهاده شده و در سال ۱۳۸۶ به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.
به هـر اثری که نگاه می کنی گویی با آدم حرف می زند و تاریخ را بازگو می کند. آیا حیف از این آثار نیست که این گــونه مــورد بی مهری مـسئولین قرار گیرد. کدام عقل سلیمی راضی به از بین رفتن این چنیــن آثـار ارزشمندی می شود.
از خادم مسجد در مورد حفظ این اثر ثبت شده می پرسم با تاسف می گوید: ده سال پیش آمدند و نقاشی را با گچ پوشاندند و حالا هم بحث تخریب درمیان است و هیچ حفاظتی از آن نمی شود.
بی اختیار اشک در چشمـانم حلقه می زند کدام دست بیرحمی می خواهد کلنگ تخریب بر پیکر تاریخ و هویت این سرزمین بزند، جوابی ندارد و من سرم را تکان می دهم و وارد مسجد میشوم. داخل مسجد ۱۲ ستون چوبی سنگینی سقف را بردوش میکشند و در سمت جنوبی مسجد که سمت قبله است محراب کوچکی با گچ بریهای سادهای قرار گرفته است، در کنار محراب منبر چوبی متعلق به دوران قاجار قرار گرفته و در روبهروی محراب مسجد تاریخ تاسیس بنا به سال ۱۲۸۴ قمری توسط حسینخان میرپنج برروی تیرهای چوبی سقف نوشته شده است، در داخل مسجد خطاطیهایی به کمک دوده مشاهده میشود که غالباً نام اهلبیت(ع) نوشته شده است.
در زاویه مسجد، نقاشیهایی از گلهای زیبا و تصاویری از نمادهای ایرانی – اسلامی مشاهده میشود.
در زنانه نشین سمت راست مسجد تصویر حسینخان و در زنانه نشین سمت مقابل تصویر آقا محمدخان قاجار کشیده شده است. در حالی که مبهوت زیبایی این مسجد شده ام با افسوس از خادم مسجد خداحافظی کرده و به راه خود ادامه می دهم.
آنچنان ذهنم درگیر بی مسئولیتی متولیان در حفظ و نگهداری چنین آثار ارزشمندی شده بود که یادم رفت نام مسجـد را بپرسم بنابراین دوبــاره بازمی گردم و می پرسم راستی اسم مسجد چیست؟ با خنده می گوید خانه خدا، مسجد میرپنج هست.
فاتحه ای بر میراث ارزشمندی که گذشتگان به ارث گذاشته اند
به مراغه می رسم به باغ شهر آذربایجان، دنبال مکانی می گردم که عکسش را در دنیای مجازی دیده بودم. مکانی بنام »معبد مهر«که زمانی محل پرستش خورشید بود و در سال۵۶ به ثبت آثار ملی رسیده و قدمتش به اشکانیان می رسد ولی از هــر کس مـی پرسم نمی شناسد، ناامید نمی شوم و به خود دلداری می دهم می گویم خوب به پایتخت نجوم ایران امده ام معبد نشد میروم رصدخانه، از جوانی که از ان نزدیکی ها می گذرد می پرسم راه رصــدخانه کجاست؟ می گوید انتهای خیابان بالای کوه ولی برای چه می روی رصدخانه ای باقی نمـانده، متروکه شده است.
بدون اینکه سوالی بپرسم ســوار ماشین شده و بر سرعت خود مـی افزایم و با خود می گویم نهایتا یک جای متروکه حداقل دنج می شود و کمی استراحت می کنم و خستگی راه به در می کنم.
می رسم به ابتدای کوه و دنده کم می کنم و راه می افتم یکم بالا که می روم کنار جاده مانع بتونی گذاشته شده انگار جاده ریزش کــرده است با خـود می گویم خدا بخیر کند و ادامه می دهم اواسط راه یک جاده خاکی کنار کوه نظرم را جلب می کند، ماشین را نگه می دارم و پیاده می شوم کمی جلوتر که می روم می بینم بنایی خودنمایی می کند باز هم جلوتر میروم شاید باورش سخت باشد، بنایی در حال تخریب را مشاهده می کنم که با دیدن من گویا غریبی دیگر دیده باشد چهره درهم می کشد و حتی حال خوشامدگویی به یک غریب دیگر را ندارد.
پاهایم سست می شود، این بنا واقعا معبد مهر است. چه بر سر تاریخمان، هویتمان و گذشته مان می آید، گذشتگان در موردمان چگونه قضاوت خواهند کرد. معبرمهر حال و روز خوشی ندارد؛ حال و روز که چه عرض کنم باید گفت فاتحه اش را خیلی وقت پیش خوانده اند. ای کاش می شد این آثار را همین طوری از جا کند و برد جایی که قدرش دانند و ارجش نهند و از قبل آن میلیون ها دلار به جیب زنند که حق و حلالشان باشد*